Een bus-netwerk bestaat uit een gemeenschappelijke communicatielijn met daaraan verbonden nodes (knooppunten). Deze nodes kunnen zowel servers als werkstations als andere netwerkcomponenten zijn (bijvoorbeeld netwerkprinters, routers, handmatige Web-servers). De gemeenschapppelijke communicatielijn noemen we de backbone van het netwerk. Beide uiteinden van de bus worden afgesloten met een weerstand van 50 ohm. Dit zijn de zogenaamde terminators. Dit is het geval bij zogenaamde Thin Ethernet-bekabeling. Thin Ethernet is een coaxbekabeling die telkens door middel van een T-stuk (de BNC-connector) op de netwerkkaart van een werkstation, server of ander netwerk-randapparaat wordt aangesloten.

Thin Ethernet coaxkabel is geschikt voor snelheden tot 10 Mbit/sec. Tegenwoordig schakelen veel bedrijven over op de Fast Ethernet standaard van 100 Mbit/sec. Hiervoor moet dan worden overgeschakeld op Unshielded Twisted Pair-kabel (UTP), met RJ-45 connectors. Deze lijken op de platte telefoonstekkers die ook voor bijvoorbeeld ISDN worden gebruikt. UTP-kabels worden met elkaar verbonden door zogenaamde hub's, dit zijn als het ware verdeelkastjes voor netwerkstations. Er zijn hubs verkrijgbaar met 4 tot 32 poorten. Als dit niet genoeg is om alle werkstations aan te sluiten, kunnen hubs gestabeld worden (stacks), of worden hubs doorgeschakeld met behulp van switches.

Een zwak punt in de bus-structuur is de backbone. Zodra ergens op het netwerk de bus onderbroken wordt, is er geen enkele communicatie meer mogelijk tussen aangesloten werkstations, zelfs als deze naast elkaar op het bureau staan! De bus-structuur moet dus te allen tijde intact blijven en correct worden afgesloten met terminators. Anders 'ligt het netwerk plat'.

Het Ethernet-netwerk is gebaseerd op het broadcasting-systeem. Als een netwerkstation een pakketje wil versturen naar een ander netwerkstation, wordt eerst geluisterd of er op dat moment geen ander netwerkstation aan het verzenden is. Als de lijn vrij is, wordt het pakketje met gegevens 'op de bus gezet'. Alle andere op het netwerk aangesloten randapparaten ontvangen dus ook de gegevens. Alleen de computer voor wie het pakketje bestemt is, kan de gegevens van de bus afhalen. Het principe is: allen luisteren, een verzend.

Er kan evenwel een probleem optreden, als meerdere computers naar de bus luisteren en op hetzelfde moment besluiten een pakketje te versturen. De pakketjes komen dan letterlijk met elkaar in botsing op de bus en geen van de pakketjes bereikt zijn bestemming. De verzendende computer moet dat gegevenspakketje nogmaals versturen. Na een korte random pauze probeert de computer het opnieuw. Daardoor komt het dat in de praktijk de snelheid van 10 Mbit/sec niet helemaal gehaald wordt. Dit principe van verzenden en eventuele botsingen staat bekend onder de naam CSMA/CD (Carrier Sense Multiple Access/Collision Detection). Bij heel veel netwerkverkeer en vele aangesloten netwerkstations kan een Ethernet-netwerk onaaanvaardbaar traag worden.

Een andere oplossing om een netwerk aan te leggen komt van IBM, in de vorm van een Token Ring-netwerk. Er zijn twee snelheden mogelijk op dit type netwerk, 4 of 16 Mbit/sec. Dit was altijd een vrij prijzige oplossing en Token Ring is in de praktijk dan ook ingehaald door Ethernet. Nieuwe Token Ring-netwerken worden eigenlijk niet meer aangelegd.

Het netwerk is in een ringstructuur aangelegd, alle netwerkstations worden op deze ring aangesloten. In de ring circuleert een 'token'; dit is een unieke bitcombinatie. Een station dat gegevens wil verzenden naar een ander station, kan het token zodra het passeert van de ring halen en kan de data eraan vast plakken. Het station zet het token dan weer op de ring en het token vervolgt zijn weg. Het bericht passeert de overige stations in de ring en wordt steeds van station naar station doorgegeven. Het is eenrichtingsverkeer. Telkens bekijkt een station of het token dat passeert voor hem bestemd is. Zo ja: haal het token van de ring af, en kopieer de gegevens die aan het token vasthangen. Zo nee: doorsturen naar het volgende station in de ring. Uiteindelijk komt het token weer aan bij het station dat de gegevens op de ring heeft geplaatst. Uit het meegezonden bericht met het token kan de computer concluderen of het bericht correct is aangekomen. Als dat niet het geval is, kan het token nogmaals de ring rondgaan, totdat het wel goed gaat. Het verzendende station haalt de gegevens bij succes weer va nde ring af, waarna het token vrij is voor een volgend station.

Het token kan zich dus in twee toestanden bevinden: busy of free. Alleen als het token free is, kan een station er gegevens aan koppelen. Het netwerk kan in principe dus ook niet overbelast raken. Dit in tegenstelling tot een bus-netwerk, waarbij elk station in principe zelf mag weten wanneer het gaan zenden.

Er zijn twee situaties die rampzalig zijn voor een Token Ring-netwerk. Als het token zelf verloren gaat, circuleert er geen token meer over de ring en houd alle netwerkverkeer op. Dit gebeurt erchter ook als er voordurend een busy token rondgaat. Geen enkel ander station kan er dan immers nog tussen komen.

In een Token passing ring wordt daarom een station aangewezen als tokenbewaker. De taak van deze computer is het constateren van tokenverlies (en aansluitend een nieuw token op de ring plaatsen) of het vrijmaken van een ten onrechte busy token. Op hun beurt bewaken de overige stations in de ring dit monitorstation en nemen ze diens functie in een van tevoren afgesproken volgorde over als de monitor zou uitvallen.

Alle gegevenspakketjes in een netwerk met een ster-topologie verlopen via een centrale computer. Daardoor is het netwerk nogal kwetsbaar, bij uitval van de centrale computer ligt het net plat. Het is echter wel weer heel eenvoudig om een dergelijk netwerk aan te leggen en het aantal werkstations kan makkelijk worden uitgebreid.

Enkele kenmerken van een ster-netwerk:
- eenvoudig aan te leggen, doorzichtige structuur;
- bij een defecte verbinding tussen server en werkstation is alleen het betreffende werkstation onbrukbaar. De rest van het netwerk kan doorwerken;
- veel bekabeling nodig;
- binnen het netwerk kan gebruik worden gemaakt van diverse typen bekabeling (echter geen coax) en diverse snelheden;

Een boomvormig netwerk bestaat eigenlijk uit een aantal bus-netwerken die op een zodanige manier met elkaar zijn verbonden dat er tussen twee nodes slechts een route bestaat. Er hoeft geen centrale node te zijn. Als een verbinding tussen twee 'takken' van de boom uitvalt, blijven twee kleinere netwerken over, die elk afzonderlijk nog goed kunnen functioneren. Alleen kunnen ze dan uiteraard geen gegevens meer uitwisselen met computers die zich in de andere tak bevinden.

Het NetBEUI-protocol is door IBM ontwikkeld, voor relatief kleine netwerken, tot circa 200 computers. NetBEUI staat voor NetBios Extended User Interface. Kenmerk van het NetBEUI-protocol is dat het een niet-routeerbaar protocol is. Dit houdt onder andere in dat het protocol niet gebruikt kan worden tussen twee LAN's die door middel van een router met elkaar verbonden zijn. Routers kunnen NetBEUI-pakketjes niet doorsturen. Dit is dus ook geen geschikt protocol voor WAN's of op het Internet.

Een voordeel van NetBEUI is dat het (omdat de routeereigenschappen ontbreken) weinig overhead vereist. Het is daardoor een tamelijk snel protocol. De computer hoeft niet veel tijd te besteden aan het coderen en decoderen va de gegevenspakketjes. NetBEUI wordt ondersteund door alle Microsoft-besturingssystemen, alsmede door het OS/2-besturingssysteem van IBM. Op Novell NetWare-netwerken is dit protocol niet toepasbaar.

Het NWLink IPX/SPX Compatible Protocol is een uitbreiding van Microsoft op het originele IPX/SPX-protocol dat door Novell is ontwikkeld voor gebruik in Novell NetWare-netewrken. IPX/SPX is een afkorting van Internetwork Packet eXhange/Sequened Packet eXchange. De term 'Internetwork' in de naam van dit protocol heeft overigens niets te maken met het Internet als wereldomvattend netwerk. Het geeft alleen maar aan dat IPX/SPX een routeerbaar protocol is. De gegevenspakketjes kunnen dus door routers van het ene naar het andere netwerk worden doorgestuurd. Dit maakt het protocol zeer geschikt voor grotere netwerken die in verschillende domeinen zijn onderverdeeld en voor WAN's.

Als Windows NT wordt ingezet in een grotere Novell NetWare-omgeving, ligt het voor de hand dat het IPX/SPX-protocol de keuze is. Voor het configureren en implementeren van dit protocol in een netwerk is niet veel extra kennis nodig. De meest voorkomende problemen zijn dat netwerkadapters de gegevens opdelen in pakketjes met een andere grootte dan op de rest van het netwerk wordt gebruikt. In dat geval moeten we bij de eigenschappen van de netwerkadapter de juiste pakketomvang aangeven.

zie "Wat is een IP adres en hoe werkt dat?"